تماس با ما   صفحه اصلي   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي

گزارش عملكرد


بسمه تعالی
بعد از تاکیدات حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری مبنی بر تحول در علوم انسانی، شورای عالی انقلاب فرهنگی اقدام بهراه اندازی شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی نمود (21/7/1388) و مسئولیت آن به آقای دکتر غلامعلی حداد عادل واگذار گردید. این شورا بعداز شکل‏گیری اقدام به تشکیل 14 کارگروه نمود که کارگروه روانشناسی یکی از آنها است.
بعد از مقدمات اولیه و تعیین اعضای کارگروه روانشناسی، اولین جلسه کارگروه در تاریخ 21/10/1389 با هدف تحول و ارتقاء در روانشناسی تشکیل شد و تا کنون 58 جلسه 2 تا 8 ساعته با حضور حداقل 12 نفر از اعضای کارگروه که از اساتید دانشگاه‏ها هستند برگزار کرده است. در جلسات ابتدایی وقت زیادی صرف تدوین راهبردها و راهکارهای تحول و ارتقاء در روانشناسی شد که حاصل آن تعیین سه راهبردِ غنی‏سازی (با راهکارهای روزآمدی، ارتقاء روش شناسی، گسترش آموزش پژوهش محور، توجه به فلسفه روانشناسی، نظریه‏پردازی و جامع نگری)، بومی‏سازی (با راهکارهای نیازسنجی، انطباق با اهداف نظام آموزشی، گسترش مهارت آموزی، تاسیس و تقویت قطب‏های علمی- منطقه ای، توازن جنسیتی و سطح‏بندی مقاطع تحصیلی) و ارزش‏مداری (با راهکارهای پیشینه‏شناسی روانشناسی در فرهنگ اسلامی- ایرانی، استخراج و تدوین فلسفه روانشناسی اسلامی، تقویت و گسترش نگاه انتقادی، مطرح کردن دیدگاه‏ها و پارادایم‏های متفاوت در روانشناسی، استخراج و پردازش مفاهیم روانشناختی در متون دینی، تلفیق جهت‏گیری تربیتی و اخلاقی، استخراج و ساماندهی روش‏شناسی و تدوین کتب و منابع روانشناسی) بود.
پس از آن با توجه به اهمیت دوره کارشناسی، طول دوره، تعداد درسها و واحدهایی که دانشجو طی 4 سال می‏گذراند و شکل‏گیری مبانی و اصول اولیه در این دوره، مقرر گردید بازنگری از دوره کارشناسی شروع شود. برای این منظور گامهای زیر طی شد.
در گام اول چند نفر از همکاران کارگروه، ماموریت یافتند وضع روانشناسی در جهان در مقطع کارشناسی را مطالعه کنند. براین اساس مطالعه 10 دانشگاه برتر در هر یک از قاره های آمریکا، اروپا، آسیا و کشورهای اسلامی با هدف بررسی گرایشها، اهداف، درسها و منابع مورد استفاده، در دستور کار قرار گرفت و در هر جلسه گزارش یکی از مطالعات ارایه شد که از نتایج این مطالعات در تصمیم گیری‏های بعدی استفاده بعمل آمد که یکی از مهمترین نتایج آن، تجمیع گرایشها در دوره کارشناسی بود، چرا که در اکثر دانشگاههای مورد بررسی، دوره کارشناسی بدون گرایش ارایه می‏گردید، علاوه بر آن در هیچ دانشگاهی رشته مشاوره در مقطع کارشناسی وجود نداشت.
گام دوم بررسی وضع روانشناسی در ایران از نظر تعداد دانشجویان در حال تحصیل، تعداد از نظر جنس، گرایشها، دانشگاه محل تحصیل و ... بود. در این زمینه علیرغم تلاش زیاد با آمارهای دقیق، موثق و قابل قبول رو به رو نبودیم.با وجود این تعداد دانشجویان در حال تحصیل در سال 1390 در کل کشور حدود250 هزار نفر برآورد گردید که از این تعداد، دانشجویان زن در حال تحصیل در مقطع کارشناسی حدود 83 درصد، درمقطع کارشناسی ارشد حدود 72 درصد ومقطع دکتری حدود 50 درصد بود. بعلاوه از نظر دانشگاه محل تحصیل، حدود 62 درصد در دانشگاه پیام نور، حدود 26 درصد در دانشگاه آزاد اسلامی، حدود 10 درصد در دانشگاههای وزارت علوم و حدود 2 درصد در مراکز آموزش عالی غیردولتی مشغول به تحصیل بودند که این یافته ها، از هر نظر قابل تامل است.
گام سوم صرف تعریف دوره، تعیین هدف کلی، اهداف جزیی (با توجه به حیطه های دانشی، بینشی و توانشی)، طول دوره، تعداد و عناوین درسهای پایه، تخصصی و اختیاری، براساس مطالعاتی که قبلاً انجام شده بود و راهبردهای تحول و ارتقاء روانشناسی شد. براین اساس 72 واحد (34 درس) برای دروس پایه، 36 واحد (17 درس) برای دروس تخصصی و 10 واحد (5 درس) از بین 34 واحد برای دروس اختیاری در نظر گرفته شد. دروس تخصصی و اختیاری به گونه‏ای تنظیم گردید که هم گرایشهای قبلی را به نوعی پوشش داده باشد و هم فارغ التحصیلان آن بتوانند از کارآمدی قابل قبولی در هر موقعیت شغلی (آموزش و پرورش، نهادهای فرهنگی- اجتماعی، سازمانها، ادارات و کارخانجات، مراکز بهداشتی- درمانی و مراکز پژوهشی) که قرار گیرند، برخوردار باشند.
گام چهارم تدوین سرفصلهای دروس بود. برای تدوین سرفصل 68 درس مشخص شده در گام سوم، ابتدا فهرستی از همکاران با گرایشهای تخصصی و  درسهایی که در دانشگاه تدریس می کنند تهیه شد. سپس برای هر درس سه نفر تعیین گردید و طی نامه‏ای از آنان درخواست شد برای دروس تعیین شده در تاریخ مشخص سرفصل مربوطه را تهیه و ارسال کنند. بعد از آن سرفصلهای تهیه شده توسط گروهی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت، نقاط قوت و ضعف آن مشخص شد و مجدداً برای رفع ضعف‏ها و ابهامها برای افراد ارسال گردید تا نسخه نهایی تهیه شود.
گام پنجم برگزاری گردهمایی با حضور رؤسای دانشکده‏های روانشناسی و علوم تربیتی و مدیران گروه‏های آموزشی روانشناسی و مشاوره دانشگاه‏ها با هدف استفاده از نقطه نظرات آنان و اصلاح موارد مورد نظر در برنامه بازنگری شده بود. این گردهمایی در تاریخ 6/10/1391 در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار گردید. پس از آن در اولین جلسه کارگروه بعد از گردهمایی، کلیه نقطه نظرات مورد توجه قرار گرفت و برنامه براساس آن اصلاح شد.
گام ششم ارسال برنامه بازنگری‏شده دوره کارشناسی روانشناسی (بدون گرایش) به مراجع ذیربط برای تصویب و ابلاغ جهت اجرا بود (8/11/1391). بر این اساس ابتدا این برنامه در شورای برنامه‏ریزی آموزش عالی در تاریخ 13/12/1391 به تصویب رسید و درتاریخ 28/12/1391 توسط مدیرکل دفتر برنامه‏ریزی آموزش عالی به معاونین آموزشی دانشگاه‏ها به عنوان جایگزین برنامه‏های قبلی ابلاغ شد و در پرتال وزارت علوم قرار گرفت.
گام هفتم تصویب برنامه در شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی بود که بعد از دو بار گزارش در مورد  اقدامات انجام شده و پاسخ به سوالهای اعضای شورا، در تاریخ 22/7/1392 برنامه با اکثریت آراء به تصویب نهایی رسید و جهت ابلاغ به وزارت علوم، به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال شد و در نهایت از سوی دبیر محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی برنامه بازنگری شده روانشناسی به عنوان جایگزین برنامه های درسی مقطع کارشناسی رشته روانشناسی با گرایش کودکان استثنایی، روانشناسی عمومی، روانشناسی بالینی، روانشناسی با گرایش صنعتی- سازمانی، روانشناسی با گرایش اصلاح و تربیت و کارشناسی مشاوره در تاریخ 7/10/1392 به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جهت اجرا در سال تحصیلی 94-1393 ابلاغ گردید. در متن نامه آمده است این برنامهاز تاریخ تصویب برای کلیه دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی که زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اداره می‏شوند یا براساس قوانین، تابع مصوبات شورای گسترش آموزش عالی هستند، لازم الاجرا است.
گام هشتم هماهنگی با سازمان سنجش آموزش کشور بود. طی نامه‏ای (17/10/1392) مدیرکل محترم برنامه‏ریزی آموزش عالی، ابلاغ دبیر محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی را برای رئیس محترم سازمان سنجش ارسال نمود و در آن تاکید گردید ترتیبی اتخاذ گردد برنامه جدید رشته روانشناسی در دفترچه آزمون سراسری سال تحصیلی 94-1393 درج شود و نسبت به پذیرش دانشجو در این رشته اقدام لازم صورت گیرد. ولی در جلسات و مذاکراتی که با معاون محترم فنی وآماری این سازمان برگزار گردید ایشان به دلایل مختلف امکان اجرایی‏شدن کامل این برنامه در دفترچه کنکور سال تحصیلی 94-1393 را امکان پذیر ندانست و مقرر شد (نامه 3/11/1392) رشته جدید روانشناسی (بدون گرایش) در پرتال دانشگاه‏ها علاوه بر گرایشهای موجود،در آزمون سراسری سال 1393 اضافه شود و دانشگاه‏ها نسبت به انتخاب رشته روانشناسی با گرایش دارای مجوز یا روانشناسی بدون گرایش (برنامه جدید) اقدام نمایند.
با وجود این با توجه به ابلاغ برنامه از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی و لازم الاجرا دانستن آن، در حال حاضر برخی از دانشگاه‏های دولتی، آزاد، پیام نور و غیردولتی در حال برگزاری این دوره هستند.
*********************
پس از فراغت از دوره کارشناسی نوبت بررسی دوره کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی بود. برای تحول و ارتقاء در این مقاطع تحصیلی هم گامهایی برداشته شده است که به برخی از آنها اشاره می‏شود.
گام اول مشابه دوره کارشناسی، مطالعه وضع روانشناسی در جهان در مقطع کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی بود.
گام دوم بررسی وضع روانشناسی در ایران در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی، از نظر تعداد دانشجویان در حال تحصیل، تعداد از نظر جنس، گرایشها، دانشگاه محل تحصیل و ... بود.
گام سوم تعیین کمیته‏های تخصصی بر اساس گرایشهای مورد نیاز،مبتنی بر نیازسنجی بود.
گام چهارم تدوین برنامه کمیته‏های تخصصی و زمان‏بندی اجرای طرح تحول و ارتقاء مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی بود.
گام پنجم تدوین اهداف و راهبردهای کلی در چارچوب شاخص‏های غنی سازی، بومی‏سازی و اسلامی‏سازی برای تاسیس و بازنگری در دوره کارشناسی ارشد و دکترایتخصصی بود.
گام ششم تدوین فرم‏های ارزیابی دوره‏های کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی بود.
گام هفتم موضوع مدیریت پژوهش در راستای تحول و ارتقاء رشته روانشناسی بود.
************************
سایر فعالیت‏ها:
• ارزیابی برنامه‏هایی که از سوی دانشگاه‏ها تهیه و ارسال می‏شود.
• تدوین برنامه ترمی برای دوره کارشناسی
• تعیین مواد امتحانی برای کنکور کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی
• پیگیری ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد فقط برای دانش آموختگان دوره کارشناسی روانشناسی و مجموعه علوم تربیتی دو
• و ....
با توجه به نکات فوق در این مجموعه برخی از اقدامات انجام شده توسط کارگروه به منظور مستندسازی آنها گردآوری شده است.